Dziury, braki, deficyty

Punktem wyjścia do rozważań pomieszczonych w tomie były dziury, zapadliska i obrzeża w swojej lokalności, ale jego ostateczny kształt przedstawia zdecydowanie szerszą perspektywę refleksji o współczesnym świecie wypełnionym do granic możliwości ludźmi, ich dobrami, ambicjami i marzeniami, w którym nie zapełniono wszystkich braków, a może paradoksalnie jest tak, jak głosi znany oksymoron: „nadmiar rodzi deficyt”? Narracja Dziur, braków, deficytów układa się w wyrazistą całość. Na plan pierwszy przebija się w niej tęsknota za umykającą bliskością z Bogiem, za syntezą, za powszechną harmonią, a także rozważania nad granicami sytuacji granicznych, możliwością trudnej do ogarnięcia ludzkim okiem rozpadającej się przestrzeni i uchwyceniem znaczeń wypadającego z torów, rozchwianego czasu. Autorzy tomu prowokują do pytań o tożsamościowe dylematy podmiotu i społeczności, wskazują na potrzebę przekraczania siebie w miłości do Innego, ujawniają braki przeradzające się w obfitość, prowadzą po dziurawych peryferiach i zachęcają do kolistych podróży, także tych ostatecznych — w stronę Biblioteki i metafizycznej Gramatyki. W peregrynacjach wiodących od tekstu do tekstu bądź jego wizualizacji, od akapitu do akapitu, od przytoczenia do przytoczenia czytelnik ma szansę porzucenia — choćby na czas lektury — mocno zakotwiczonych przyzwyczajeń i odkrywania odmiennych — od tych doświadczanych na co dzień — stanów i doznań. Zmysłowa i intelektualna ekwilibrystyka może uwidaczniać się w przekadrowaniu i diagonalności fotografii czy patrzeniu przeziewnym i ognozji w literaturze, ale także w sarmackiej demokracji. Swoiste dopełnienie stanowią teksty o hybrydalnych obrazach pamięci, utrwalające konfrontację tradycji ze współczesnością, rzeczywistości z utopią, a także te, które przestrzegają przed powoływaniem do egzystencji fantomów historii. A wszystkie skłaniają do refleksji nad tym, czy jest jeszcze możliwa hermeneutyka oporu? Być może to najważniejsze z pytań, jakie towarzyszą lekturze książki o dziurach, brakach i deficytach. Z recenzji Profesora Aleksandra Woźnego